BOSTON – Kanser tedavisini ‘büyük ölçüde imkânsızlaştıran’ serseri kanser hücrelerine karşı, bugüne kadarki en hassas test geliştirildi.

Hürriyet gazetesinin haberine göre, ABD’nin Boston kentindeki Massachusetts General Hospital hastanesi uzmanları tarafından geliştirilen test, dört büyük kanser merkezince bu yıl denendikten sonra hizmete girecek. Doktorlar bugüne dek kandaki serseri kanser hücrelerin yayılıp yayılmadığını ya da yayılma olasılığını tespitte güçlük çektiği için tedaviyi yönlendirmekte sıkıntı yaşıyordu.

Bu tür serseri hücreleri büyük hassaslıkla ele geçiren kan testi sayesinde özellikle meme, prostat, kolon ve akciğer gibi kanser tiplerine uygulanan tedavi zaman kaybetmeden uygun bir şekilde yönlendirilebilecek. Doktorlar başlangıçta testi, hangi tedavinin hastanın tümörü için uygun olduğunu saptamada kullanacak. Seçilen tedavinin işe yarayıp yaramadığı çabucak anlaşılabilecek. Testin mucitlerinden Massachusetts General Hospital Başhekimi Daniel Haber, “Bu bir tür likit biyopsi. Hastaları acı verici doku numunesi alma işlemlerinden kurtaracak. Doktorlara da periyodik röntgen çekimlerinden daha etkili bir şekilde hastayı inceleme imkanı verecek” diye konuştu.

ELDEKİ TESTLER YETERSİZ
Sonuç olarak test mamografi, kolonskopi gibi yöntemlerin dışında da kanseri izleme olanağı yaratacak. Birçok insanda kanser teşhisi iğneli biyopsisiyle yapılıyor. Bu yöntem, tümörün büyümesini hangi genlerin ya da yayılma rotasının kontrol ettiğini saptamaya yetecek numune sağlayamıyordu. Ya da sözkonusu numune, hasta hangi tedavinin uygulanacağına karar verilene kadar kullanımdışı kalıyordu. Hatta hastaların çoğunun iki tedavi şeklini uygulamaya ömrü yetmiyordu. Kan testi hastanın ömrünü azaltan bu gecikmeleri önleyebilecek ve bu sayede pekçok hayat kanserin pençesinden kurtarılabilecek. Şu anda piyasadaki tek kan testi ise sadece hücre sayımına imkan tanıyor. Doktorların uygun tedavi şeklini seçmek için analiz edeceği kadar hücre saptayamıyor.

NASIL ÇALIŞIYOR?
Mucize kanser testi, bir saç fırçasının kıllarını andırır şekilde 78 bin küçük noktası olan bir mikroçipi kullanıyor. Küçük noktalar tümör hücrelerine bağlanan antikorlarla (yabancı organik yapılara karşı vücudu uyaran moleküller) kaplanıyor. Kan, çip boyunca sıkıştırıldığında kanserli hücreler alıkonuluyor. Araştırmacılar da böylece onları sayabiliyor.

Meme Hastalıkları Dernekleri Federasyonu (MHDF) Genel Sekreteri Dr. Mahmut Müslümanoğlu, meme hastalıklarıyla ilgili kurulan derneklerin federasyon çatısı altında toplandığını belirterek, federasyon olarak öncelikli amaçlarının, Türkiye’de bu alandaki verileri toplamak ve bu verilerle ülke politikalarının ortaya çıkarılmasını sağlamak olduğunu söyledi.

Dr. Emire Olçayto da KETEM’in temel amacının, 2012 yılına kadar hedef toplumun yüzde 70′inin taramadan geçirilmesi ve kanser taramalarının birinci basamak sağlık hizmeti haline dönüşerek standartlaşmasıyla, kanser taramalarının zamanla tek elden yürütülebilir ve değerlendirilebilir hale gelmesi olduğunu kaydetti.

ULUSLARARASI STANDARTLARDA KANSER TARAMASI YAPILIYOR
Bir KETEM’in kuruluş maliyetinin 2009 yılı fiyatlarıyla 308 bin lira olduğu bilgisini veren Olcayto, şunları söyledi:

”KETEM’lerde muayene ve kanser taramaları ücretsizdir. Uluslararası standartlara uygun tarama yapılmaktadır. Türkiye’de çekilen mamografi sayıları içinde, KETEM, tek başına 91 bin 542 kişi düzeyindeyken, Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerde 892 bin 492, üniversite hastanelerinde 315 bin 957, özel hastanelerde 192 bin 622 olmak üzere toplam 1 milyon 401 bin 71 kişidir. KETEM’de 2008 yılında 610 meme kanseri, 38 serviks kanseri tanısı, 2009 yılında 400 meme kanseriyle 35 serviks kanseri tanısı kondu.”

Toplantıda daha sonra ”İlk Karşılama ve Tanıya Giriş”, ”Meme Muayenesi ve Tanıya Gidiş”, ”Türkiye’de Meme Kanseri”, ”Fibrokistik Meme Değişiklikleri mastalji” konularında düzenlenen oturumlarla katılımcılara eğitim verildi.

Türkiye’deki medikal onkolog sıkıntısının gerçekten önemli boyutta olduğu vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi, “Geçmiş dönemlerde YÖK’ün hatalı insan kaynakları politikası sonucu ülkemizde halen 700 civarında medikal onkolog açığı bulunmaktadır. Bu açık, YÖK ile yapılan çalışmalar sonucu 2015’e kadar kapatılmaya çalışılmaktadır. Bugün medikal onkologlara destek amacıyla akciğer kanserleri için göğüs hastalıkları uzmanları, ürogenital kanserler için onkoloji alanında uzmanlaşmış jinekologlar ve ürologlar, sindirim sistemi kanserleri için gastroenteroloji uzmanları tedaviye yardımcı olmaktadır. Bu konudaki açığı azaltabilmek için ihdas edilmesi planlanan üst ihtisas onkoloji uzmanlıkları için maalesef Danıştay bazı sivil toplum örgütlerince itiraz sonucu iptal kararı vermiş olup kanser tedavisi için önemli bir kayıp yaşanmıştır. Örneğin jinekolojik onkoloji üst uzmanlığı iptal edilmiştir.” Açıklamada, Türkiye’deki tüm kanser tanısı alan hastaların özel hastaneler dahil devlet tarafından hiç fark alınmadan tedavi edildiği bildirilerek, şunlar kaydedildi, “Avrupa’da kanser tedavisine en fazla para harcayan 6. ülke konumundayız.

Bilim kurulunun onay verdiği her ilaç ülkemizde ruhsatlanıp tedaviye girmektedir. Yanlış dozaj kullanımı için medikal onkoloji dernekleri ile yakından eğitim programı yürütülmektedir. Bu konuda maalesef bazı bilgi eksikliği veya başka nedenlerle yanlış kullanımın önüne geçilmesi için SGK ile de ilaç geri ödeme planlamalarında titiz bir çalışma yürütülmektedir.”

Kurşun Yarası dizisi devam ederken hastalığa yakalanan ama işini bırakmayan Açelya Elmas, içki ve sigara kullanmamasına ve düzenli spor yapmasına rağmen kansere yakalandığını söyleyerek “Beni bulduğuna göre diyorum ki herkesi bulabilir” sözleriyle ekran başındakileri uyardı. İçki, sigara ve düzensiz yaşamın etkisini anlatan Elmas, “Herkes kendisine çok iyi baksın. ’Ben sigara, içki kullanmıyorum’ deyip yememezlik, uyumamazlık yapmayın. Stres ve yorgunluğa dikkat edin” diye konuştu.

Kanser olduğunu öğrendikten sonra çalışmayı bırakmayan ve hayata işiyle beraber dört elle sarılan Açelya Elmas, sette yaşadıklarını da şöyle anlattı:

ÇALIŞARAK HASTALIĞIMI YENDİM
“Hastalık psikolojisinin içine girmek istemiyorum dedim. Bugüne kadar ne yapıyordum diye düşündüm. Sette canavar gibi sabaha kadar çalışıyordum. Karar verdim yine çalışmaya. Ama sabahlara kadar çalışmak yok setten uzaklaşmak da yok. Yapımcımız Şükrü Avşar’a rica ettim ve beni sete geri gönderin, ortamımdan uzaklaştırmayın. Ben beni seven insanların yanında iyileşebilirim. Bir baktım herkes yeşil ağızlıklarını takmışlar. Bir gün geldiğimde kırmızı halı seriliydi. Başka bir gün hertaraf temizlenmiş, mis gibi. Yürüyememeye başladığımda kameranın yanında arkadaşlarım dururdu. Repliğimi söyleyip çıkacağım zaman kendimi bırakırdım beni tutarlardı. Bunlarla yaşadığın zaman o hastalıktan başka bir şeye dönüşüyor. Bu bir dayanışma oluyor. O bizim için savaşmamız gereken bir düşmandı. Ben sırtıma koskoca bir aileyi alarak ve gülerek mücadele ettim.

Açelya Elmas, ilik naklinin önemine değinerek, hastanelerde 4 yıl ilik bekleyen insanlar oldu. Genç oyuncu, Filiz Akın’ın da kendisine hastalığı döneminde destek olduğunu vurguladı.

Bir dönem kanserle savaşan ve hastalıkla mücadelede başarılı olan Filiz Akın da gençleri içki ve sigara konusunda uyardı.

İstanbul’da düzenlenen 31. Avrupa Medikal Onkoloji Derneği Kongresi’nde düzenlenen hasta seminerinin ilkinde 349′u yabancı, yaklaşık 500 hasta ve yakını, Filiz Akın’ın kanserle mücadelesini dinledi. Konuşması sırasında gözyaşlarını tutamayan Akın, kanser hastalarına Pozitif düşünün, moralinizi yüksek tutun, bağışıklık sisteminizi zayıflatacak stres, sigara ve diğer etmenlere izin vermeyin mesajını verdi.

Hastalığıyla mücadelesinde başta eşinin desteği ve doktoru Prof. Dr. Serdar Turhal’ın doğru tedavi uygulamalarının önemine dikkat çeken Akın, ilk teşhis konulduğunda Niye ben? sorusunu kendisine sormadığını ifade etti. Birçok hastanın bu tepkiyi verdiğini, ancak bunun zaman kaybı olduğunu vurgulayan Akın, Günümüzde kanser tedavisi mümkün olan bir hastalık. Kanser eşittir ölüm algılaması doğru değil. Eskiden hastalık konusunda ilgili ve bilgili değildik. Bu nedenle ölümler daha çok görülüyordu. Ancak bugün hem teknoloji hem de sahip olduğumuz bilgilerle kanserle mücadele ediyoruz. Bana ‘Bayan Kanser’ gözüyle bakmayın, ben ‘Bayan Umut’um diye konuştu.

‘Eşimle bir tünele girdik’
Kendisine konulan nazofarenks kanseri (burun ve ağız arkasındaki bir tür kanser) teşhisinden sonra uzun süre eşiyle birlikte kimseye hastalıktan bahsetmediklerini anlatan Akın, gözyaşları içinde şöyle devam etti:

Doktor yönünden çok şanslıydım. Pozitif olmanın yararını çok gördüm. Bu durum hemşireleri bile şaşırtmıştı. Bu nedenle size yardımcı olmak, sizi kansere karşı korumak istiyorum. Kanserle mücadelede Arzum Onan ve eşi Mehmet Aslantuğ ile Defne Samyeli ve eşi Eren Talu da çok iyi örnek olmuştur. Eşim olmasaydı ne yapardım bilmiyorum. Karanlık bir tünele beraber girdik. Işık var mıydı, yok muydu belli değildi. O benim elimden tuttu ve o tünelden çıkmayı başardık.

Konuşurken sesi titredi
Konuşmasında zaman zaman sesi titreyen Filiz Akın, hastalara mutlaka ikinci, hatta üçüncü bir doktor görüşünü almalarını önerdi. Akın, konuşması sonrasında kanser tedavisi sırasında çekilen ve daha önce kimseye göstermediğini söylediği fotoğraflarını katılımcılarla paylaştı.

Akın’ın doktoru Prof. Turhal ise yaptığı konuşmada hasta olarak Filiz Akın’ın hasta yakını olarak da eşi Sönmez Köksal’ın çok iyi bir sınav verdiklerini ifade etti. Filiz Akın, toplantı sonrasında etrafını saran ve kendisine soru soran hastalara hastalıkla tedavi sırasındaki çeşitli püf noktalarını anlattı.

Tiroit bezlerindeki kist oluşumu nedeniyle iki ameliyat geçiren Arzum Onan iki yıldır lenf kanserini yenmek için uğraştıklarını açıkladı. Lenf kanseri olduğunu ardından kanserin tiroide sıçradığını söyleyen Onan “Lenf kanseriyle başladı. Sonra troid’e sıçradı. Ondan sonra ayrı ayrı iki operasyon geçirdim. Ve artık iyileştim. Şimdi çok şükür çok iyiyim. Allah kanser verecekse bile bu troid kanserini versin çünkü çok küçük bir kanser bu” dedi. Onan’ın eşi Mehmet Aslantuğ ise “İnsanların her gün bizim için dua ettiklerini biliyoruz. Bizim için dua edenlere şükran borçluyuz. Çok şükür ikinci operasyon da başarılı geçti. Eşim şimdi gayet iyi” açıklamasını yaptı.

ANNESİ DE AYNI AMELİYATI OLMUŞTU
Beş yıl önce annesinin de Troidektomi ameliyatı olduğunu anlatan Arzum Onan “Lenf bezlerinde kistlere rastlandı. Bunu bir operasyonla hallettik. Çok başarılı geçen her iki operasyonu da Prof. Dr. Tarık Terzioğlu üstlendi. Düşük yüzde oranlarına rağmen troitin bu tür tümörlerinde genetik geçişler söz konusu olabiliyormuş. Son tetkiklerde hastalığın seyrini takip eden ve yönlendiren hocamız Prof. Dr. Faruk Alagöl boyundaki lenf gonglionları ameliyatı için Prof Dr Nermin Beşerer’e yönlendirdi bizi ve gerçekten ikinci kez de zamanında ve başarılı bir operasyon sonrasında hastaneden sağlıklı bir şekilde ayrıldım. Hastalığım süresince bana yardımı dokunan benden sevgisini esirgemeyen insanlara bir kez daha teşekkür ederim” diye konuştu.

Savaş Ay, gırtlak kanseri olduğunu öğrendiğinde ilk önce, ‘Ben şarkı türkü söylemeyi seven, hatta sesiyle para kazanan adamım. Şimdi ne yaparım?’ demiş Sonra, hayatındaki her şeyi, tedavi sürecine göre değiştirmiş. 3 dakikalık radyoterapi seanslarında dinlemek için hazırladığı şiir kasetleri ise can damarı olmuş..

(ESRA TÜZÜN)

SEZEN Aksu’nun şiiri yalnızca üç dakika… Sonra Atilla İlhan’dan, O da üç dakika. Sonra Cahit Sıtkı, Orhan Veli, ama her biri yalnızca üç dakika… Üç dakikalık küçük küçük şiir pasajları… “Vurgun yemiş misali gönlüm tutuldu aşka Ciğerimden yanıyorum ben bu defa başka Bu yangın benle ölünceye dek yaşasın varsın …” “Sen İstinye’de bekle ben buradayım İçimde köpek gibi havlayan yalnızlığım Çünkü ben buradayım. Karanlıktayım Belki gelmem gelemem, 5 dakika bekle git…” Tam 35 gün böyle geçti. Savaş Ay için bu üç dakikalık şiirler gırtlak kanseri ile savaşırken ilaç oldu. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde bir buçuk ay boyunca üçer dakikalık radyoterapi seansına giren Savaş Ay, her seans için üç dakikalık şiir kasetleri hazırladı. Evde doldurduğu bu şiir kasetleri ona saatler gibi gelen bu seansların geçmesini sağladı. Kendince bulduğu bu yöntemle Savaş Ay, hayatının en zor tedavi dönemini daha rahat geçirdi. “Nerede bir musibet varsa benim başıma gelir, o yüzden hiç ‘neden ben?’ sendromu yaşamadım. Nerede bir bela varsa beni bulduğu için kanser de doğal olarak bana çatacaktı” diyen Savaş Ay da kanserle savaşan binlerce insan arasına katıldı. Beş yıl önce verdiği mücadeleden şimdi geride hafif bir tedirginlik, kısılan sesi ve tedavi nedeniyle aldığı birkaç kilo kaldı.

KAFADAN KOPTUM
SAVAŞ Ay’ın kanser teşhisi aslında tesadüfen çalan bir telefonla konulmuş. 1998 yılında programdan hemen sonra arayan bir doktor izleyicisinin uyarısıyla. “Lütfen gırtlağınızı bir kontrol ettirin, sizden şüpheleniyorum” diyen bu doktorun ilk teşhisinin ardından yapılan tetkikler kanseri onaylayınca, Savaş Ay’ın hayatına pek çok yasak girmiş. “Sigarayı hemen bırakacaksın. Kapı çalsa ‘kim o’ bile demeyeceksin” şeklindeki uyarılara karşın programına bile çıkmış. Doktorların “ameliyat olman gerekiyor. Belki duruma göre gırtlağını almamız gerekebilir” diye anlattıkları hastalık, Savaş Ay’ın hayatının en büyük kabusunu yaşamasına neden olmuş. “Anlayacağınız kafadan koptum. Çok üzüldüm. Ama ben hiç ağlayamam, böyle ekstra durumlarda kilitlenip kalırım” diyor. Savaş Ay ağlayamamış, tedavi programı bir gün bile aksamadan sürmüş. Ancak hayatının değişecek olması onu korkutmuş.

PEKİ YA PROGRAM NE OLACAK?
“DÜŞÜNÜN ben konuşmayı çok seven, şiir okumayı seven, devamlı şarkı türkü söylemeyi seven, haftada beş gün bir yerlere gidip mikrofonu kapıp, 45 dakika sahneden inmeyen biriyim. Ve ekmek param da bu yani. Sonum ne olabilir diye düşünürken her hafta programı bir ünlünün sunmasına karar verdik. Uğur Dündar, Reha Muhtar, Ali Kırca, Güner Ümit, Gülgün Feyman hepsi kabul etti. Ben yalnızca kamera arkasında duracaktım. Hepsi destek verdi ama Allah’a şükür gerek kalmadı.” Cerrahi müdahale mi, radyoterapi ile düzelirmi diye süren tereddütün ardından, İstanbul Tıp Fakültesi’nde radyoterapi başlamış. 35 seanslık radyoterapinin her gün gırtlak bölgesinin 3 dakika sağ, üç dakika da sol tarafına verilmesine karar verilmiş. “Radyoterapi aletinin tam olarak doğru yeri ateşlemesi için tuhaf bir mürekkep ile boğazı çiziyorlar. Ben buna izin vermedim. Tabii bunun için gidip dövme yaptırdım. Çünkü bu arada programa çıkıyorum böyle mürekkepli falan olmak istemedim. Sonra beni yatırdılar oraya ve plastik bir madde var bakkal filesi gibi, onu sıcak suya batırıp yumuşatıyorlar insanın yüzüne yerleştiriyorlar, yüzünün maskesi çıkıyor ve işaretlenen yeri deliyorlar. Kafamı sabitlediler. O anda inanılmaz bir şey oldu. Korkunç bir şey hissettim. Başımda türbanlı bir hemşire vardı. Bana gülümsüyordu.
Bana melek gibi geldi. Gözümü açtığımda Çapa’nın giriş kapısındaydım” diye anlatıyor tedavinin onda yarattığı şok etkisini Savaş Ay.

ŞİİR KASEDİ SIKINTIDAN ÇIKTI
MASKEYİ taktıramamış, onun yerine sabit durmaya üç dakika boyunca hiç kıpırdamamaya özen göstermiş. “Üç dakika, ama geçmiyor ki bana saatler gibi geliyor, kendimce çareler aramaya başladım. Evde üç dakikalık şiirler okuyordum kasete, radyoterapiye girerken onu kulağıma takıyordum” diye anlatıyor bu üç dakikalık şiirlerin öyküsünü. Şiir biterken radyoterapi seansı da bitiyormuş. 10 dakikalık seanslar için her gün 1.5 saat kalıyormuş Savaş Ay hastanede. “Hani suç paylaşıldığında rahatlama olur ya, öyle oluyordu ve doktorlar da bunu keşfettiler. Hastanede hastalarla sohbete başladım. Moral motivatörü oldum hastanenin” diyor. Her terapi seansında Savaş Ay’a bir ünlü kişi eşlik etmeye başlamış. Hiç program yapmadan kendi aralarında kurdukları bir planla, “Adlarını söyleyemeyeceğim o kadar insan benim yanımda gelip elimi tuttu ki, Ahmet Kaya bunların başında geliyor” diye anlatıyor o dönemi.

ŞİMDİ DURUMU ‘ALLAH’A KALDI’
TEDAVİ tamamlandıktan sonra hayatı değişmiş, “O dönemde iki sene falan programın formatı değişti. Tartışmalar, benim sokağa çıkmadan yapacağım işler falan. Bana herkes çok kızdı. Haber programı yaparken ‘bak şimdi sen milleti kapıştırıyorsun’ dediler bir çaresizlikti o. Sokaklara çıkamıyorum, her yere gidemiyordum, sigaralı ortamlardan kaçıyordum” diye anlatıyor o dönemi. A Takımı’nın kaptanı şimdiki durumunu Allah’a kaldık” diye tanımlıyor. “Şanslıysam artık peşimi bırakır ya da bir gün gırtlağımın alınması gerekir, başka bir yere de sıçrayabilir ama ben hastalığı didiklemem” diye kapatıyor sohbetimizi.